سؤال:
در جریان شهادت امیر مومنان ؛ علی علیه السلام سه نفر در کنار خانه خدا برای کشتن سه نفر هم پیمان شدند . نام آن سه نفر چه بود و نتیجه کارشان به کجا انجامید ؟
جواب :
بنا به نقل ابن سعد، سه نفر از خوارج با نامهاى عبدالرحمان بن ملجم، برک بن عبد الله تمیمى و عمرو بن بکیر تمیمى، در مکه با یکدیگر قرار گذاشتند تا امام على (ع)، معاویه و عمرو بن عاص را به قتل برسانند.
آنان سوگند خورده و هم پيمان شدند تا سه زمامدار مهم عصر، يعني امام علي بن ابي طالب(ع)، معاويه بن ابي سفيان و عمرو بن عاص را از ميان بردارند و حكومت اسلامي را به شوراي مسلمانان واگذارند.
عبدالرحمن بن ملجم مرادي، كشتن امام علي(ع) را بر عهده گرفت و حجاج بن عبيدالله صريمي، معروف به بركه بن عبيدالله كشتن معاويه را و عمرو بن بكر كشتن عمرو بن عاص را در يك شب و در يك ساعت مقرر بر عهده گرفتند و براي عملي ساختن هدفشان راهي كوفه، شام و مصر شدند.(1)
عبدالرحمن بن ملجم مرادي، در بيستم شعبان سال 40 قمري وارد كوفه گرديد و در خانه اشعث بن قيس كندي سكونت يافت(2) و با راهنمايي هاي وي با دختري بنام قطام بنت علقمه، آشنا و دلباخته زيبايي هاي منحصر به فرد وي گرديد و از او خواستگاري نمود. قطام، پذيرش ازدواج وي را موكول به كشتن امام علي(ع) نمود. زيرا پدر و برادرانش در نبرد نهروان به دست سپاهيان امام علي(ع) كشته شده بودند و از اين بابت، وي كينه اميرمؤمنان(ع) را در دل پرورانده و در كمين انتقام نشسته بود.
به هر روي، عبدالرحمن بن ملجم مرادي به مدت يك ماه در كوفه اقامت نمود و راه هاي ترور امام علي(ع) را بررسي و در شب موعود، يعني شب 19 رمضان، نيت پليدش را عملي كرد و به هنگام نماز صبح، ضربت سختي بر فرق مبارك امام علي(ع) در محراب مسجد اعظم كوفه وارد گردانيد.(3)
بر اثر آن ضربت شيطاني، امام علي(ع) در شب 21 رمضان سال 40 هجري قمري به لقاء الله پيوست و تمامي دوستداران اهل بيت(ع) و عدالت جويان و حق گرايان را در ماتم نشانيد.
توضیح بیشتر:
عبد الرحمن بن ملجم "، "برک بن عبد الله" و"عمرو بن بکر" در کنار کعبه با هم پیمان بستند و آنرا بسوگند مؤکد کردند که هر یک از آنها داوطلب کشتن یکى از این سه نفر باشد. عبد الرحمن بن ملجم متعهد قتل على علیه السلام شد، عمرو بن بکر عهده دار کشتن عمرو عاص گردید، برک بن عبد الله نیز قتل معاویه را بگردن گرفت و هر یک شمشیر خود را با سم مهلک زهر آلود نمودند تا ضربتشان مؤثر واقع گردد. نقشه این قرار داد بطور محرمانه و سرّى در مکه کشیده شد و براى اینکه هر سه نفر در یک موقع مقصود خود را انجام دهند، شب نوزدهم ماه رمضان را که شب قدر بوده و مردم در مساجد تا صبح بیدار میمانند براى این منظور انتخاب کردند و هر یک از آنها براى انجام مأموریت خود بسوى مقصد روانه گردید، عمرو بن بکر براى کشتن عمرو عاص بمصر رفت و برک بن عبد الله جهت قتل معاویه رهسپار شام شد. ابن ملجم نیز راه کوفه را پیش گرفت.
1- ماموریت "برک بن عبد الله" :
"برک بن عبد الله" در شام بمسجد رفت و در لیله نوزدهم در صف یکم نماز ایستاد و چون معاویه سر بر سجده نهاد برک شمشیر خود را فرود آورد ولى در اثر دستپاچگى شمشیر او بجاى فرق معاویه بر ران وى اصابت نمود.
معاویه زخم شدید برداشت و فوراً بخانه خود منتقل و بسترى گردید و ضارب را نیز پیش او حاضر ساختند، معاویه گفت تو چه جرأتى داشتى که چنین کارى کردى؟
برک گفت امیر مرا معاف دارد تا مژده دهم. معاویه گفت مقصودت چیست؟ برک گفت همین الان على را هم کشتند: معاویه او را تا تحقیق این خبر زندانى نمود و چون صحت آن معلوم گردید او را رها نمود و بروایت بعضى (مانند شیخ مفید) همان وقت دستور داد او را گردن زدند.
2- ماموریت "عمرو بن بکر" :
"عمرو بن بکر" نیز در همان شب در مصر بمسجد رفت و در صف یکم بنماز ایستاد. اتفاقاً در آنشب عمرو عاص را تب شدیدى رخ داده بود که از التهاب و رنج آن نتوانسته بود بمسجد برود و به پیشنهاد پسرش قاضى شهر را براى اداى نماز جماعت بمسجد فرستاده بود!
پس از شروع نماز در رکعت اول که قاضى سر بسجده داشت عمرو بن بکر با یک ضربت شمشیر او را از پا در آورد، همهمه و جنجال در مسجد بلند شد و نماز نیمه تمام ماند و قاتل بدبخت دست بسته بچنگ مصریان افتاد، چون خواستند او را نزد عمرو عاص برند مردم وى را بعذابهاى هولناک عمرو عاص تهدیدش میکردند. عمرو بن بکر گفت مگر عمرو عاص کشته نشد؟ شمشیرى که من بر او زدهام اگر وى از آهن هم باشد زنده نمىماند مردم گفتند آنکس که تو او را کشتى قاضى شهر است نه عمرو عاص!!
بیچاره عمرو آنوقت فهمید که به اشتباه قاضى بیگناه را بجاى عمرو عاص کشته است لذا از کثرت تأسف نسبت بمرگ قاضى و عدم اجراى مقصود خود شروع بگریه نمود و چون عمرو عاص علت گریه را پرسید عمرو گفت من بجان خود بیمناک نیستم بلکه تأسف و اندوه من از مرگ قاضى و زنده ماندن تست که نتوانستم مانند رفقاى خود مأموریتم را انجام دهم!عمرو عاص جریان امر را از او پرسید عمرو بن بکر مأموریت سرى خود و رفقایش را براى او شرح داد آنگاه بدستور عمرو عاص گردن او هم با شمشیر قطع گردید بدین ترتیب مأمورین قتل عمرو عاص و معاویه چنانکه باید و شاید نتوانستند مقصود خود را انجام دهند و خودشان نیز کشته شدند.
3- ماموریت "عبد الرحمن بن ملجم " :
امام علی(ع) سحر شب نوزدهم ماه رمضان سال چهلم هجرت، از خانه به سوی مسجد روانه شد. ابن ملجم از آغاز آن شب در کمین وی بود. او (طبق معمول) به مسجد آمد و مثل همیشه خفتگان را برای نماز بیدار میکرد، ابن ملجم در میان خفتگان بیدار بود. وی خود را به خواب زده و کارش را پنهان نموده بود که ناگهان برخاست و به علی حمله کرد و شمشیر زهرآگین خود را بر فرق حضرت وارد نمود.
در روایات دیگر این گونهاست که بعد از اینکه حضرت در محراب مشغول خواندن نافله صبح یا نمار صبح شد و هنگامی که از سجده رکعت اول بر میخواست، ابن ملجم با شمشیر زهر آلود بر فرق او، همان جایی که قبلا در جنگ خندق توسط عمرو بن عبدود زخم برداشته بود، زد و علی فریاد زد: «قسم به پروردگار کعبه رستگار شدم.»
ابن ملجم دستگیر و زندانی شد و حضرت نیز در بستر شهادت افتاد.
وقتی مقدارى شیر براى على علیه السلام حاضر نمودند کمى میل کرد و فرمود بزندانى خود نیز از این شیر بدهید و او را اذیت و شکنجه نکنید اگر من زنده ماندم خود،دانم و او و اگر در گذشتم فقط یک ضربت باو بزنید زیرا او یک ضربت بیشتر بمن نزده است .
پس از این حادثه ایشان دو روز بستری شد، تا اینکه در ثلث آخر شب بیست و یکم، قبل از سپیده دم شب جمعه ۲۱ ماه رمضان سال چهلم هجرت، در63 سالگی به شهادت رسید.
ابن ملجم نیز بنا به وصیت آن حضرت با یک ضربت شمشیر پسرش امام حسن(ع) کشته شد.
